از تیزهوشان واقعی تا توهّم تیزهوش بودن…(بخش اول)

آیا شما هم تصور می کنید راه ورود به رشته های مطرح بهترین دانشگاههای کشور از مدارس تیزهوشان می گذرد و هر دانش آموزی که وارد این مدارس می شود؛ قطعاً یک تیزهوش واقعی است و آنهایی که در آزمون های ورودی این مدارس پذیرفته نشده اند، تیزهوش نیستند؟ آیا آزمون ورودی این مدارس، معیار صحیحی برای گزینش دانش آموزان تیزهوش است؟ از کجا بدانیم که فرزندمان حقیقتاً یک تیزهوش است؟ علت افت مدارس تیزهوشان در چیست؟

در گفتگو با یک مشاور تحصیلی مطرح کشور که تجربیات فراوانی در کار با دانش آموزان تیزهوش دارد به سواالات فوق پاسخ خواهیم داد.

تعریف شما از هوش چیست؟
بر اساس نظریه های مدرن تعریف هوش ، معتقدم هوش یعنی «توان سازگاری و پیشرفت در شرایط مختلف» بنابراین هر فردی با هر میزان تحصیلات و در هر کسب و کاری که هست، می تواند تیزهوش قلمداد شود. زیرا هوش انواع مختلفی دارد و صرفاً در هوش ریاضی یا تحصیلی خلاصه نمی شود.
بارها دانش آموزانی را دیده ام که خانواده هایشان آنها را تیزهوش می دانستند اما اینطور نبوده و بالعکس دانش آموزانی که بیهوش یا کم هوش نامیده شده اند اما بعد از بررسی علمی متوجه شده ام که انصافاً آنها در یک زمینه یا زمینه هایی خاص بسیار هم باهوش بوده اند اما هیچگاه استعدادهای بالقوه آنها شناسایی و در مسیر صحیح هدایت نشده است.

آیا قبولی در آزمون های ورودی مدارس تیزهوشان، نشانه هوش بالا و مردود شدن در آن نشانه ی کم هوشی است؟
اگر تعریف ما از تیزهوش بودن به معنی همین آی‌کیویی باشد که توسط آزمون های ورودی ناقص مدارس تیزهوشان شناسایی می شود، قاعدتا باید نتیجه بگیریم، فردی که در این مدارس درس نخواند بی استعداد و خنگ است اما معیار تیزهوش بودن فقط آی کیوی بالا نیست.
متأسفانه همانگونه که اینروزها حتی معدل بیست دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی نمی تواند معیار تیزهوش بودن آنها باشد، به همین نحو هم صرفاً عضو مدرسه تیزهوشان بودن؛ نشانه ی تیزهوشی یک دانش آموز نیست زیرا آزمون های ورودی مشکل دار و نیز پارتی بازی هایی که در ثبت نام دانش آموزان صورت می گیرد ، این مدارس پر شده اند از بچه هایی که حقیقتا تیزهوش نیستند.
سینا تهرانی در ادامه افزود: یکی از معضلاتی که بنده در مشاوره هایم با آن مواجه هستم برخورد با والدینی است که به اشتباه فرزند خود را تیزهوش می دانند و از همه دردناکتر مواجهه با دانش آموزانی است که چون در مدارس تیزهوشان تحصیل می کنند، دچار غروری کاذب شده و خود را تیزهوش می نامند اما حقیقتا از نظر هوشی حتی متوسط هم بشمار نمی روند. این بچه های غیرتیزهوش به حدی از اعتماد به نفس کاذب رنج می برند که تصور می کنند از بچه های تیزهوش واقعی نیز تیزهوش ترند و به همین علت وقتی با واقعیت ها مواجه می شوند بلافاصله خود را می بازند و بجای تلاش برای بهتر شدن، دیگران را مسئول شکست ها و ناکامی های خود قلمداد می کنند.

 

intelligent-student-in-different-situations_23-2147608713


شما به آزمون های ورودی مدارس تیزهوشان اشاره کردید، مگر این آزمون ها چه مشکلی دارند؟
اگرچه نمره آزمون هوش یکی از ملاک های تعیین و تعریف افراد باهوش است اما باید توجه داشت که این گونه آزمون ها قادر به اندازه گیری همه جنبه های هوش نیستند و نمی توانند تیزهوشان واقعی را شناسایی کنند. به عنوان مثال یکی از پارامترهای تشخیص فرد تیزهوش، قدرت رهبری ، مدیریت و نیز خلاقیت اوست. اما تست های هوش موجود در آزمون های کنونی مدارس تیزهوشان نمی تواند این ویژگی ها را اندازه گیری کند. ضمن آنکه سؤالات آزمون ها بگونه ای است که دانش آموزانی که کلاسهای خصوصی آمادگی این آزمون ها را رفته باشند، می توانند براحتی به این سؤالات پاسخ دهند حال آنکه آزمون تیزهوشان باید بگونه ای غافلگیر کننده و بر اساس معیارهای علمی و روانشناسی طراحی شود تا هیچ دبیر خصوصی یا ناشر کتابهای کنکوری قادر به پیش بینی سؤالات آن نباشد. از طرفی ما انواع مختلف هوش داریم نظیر هوش زبانی ، هوش ریاضی ، هوش رهبری ، هوش کارآفرینی ، هوش تصویری ، هوش بدنی تعادلی ، هوش موسیقی ، هوش بین فردی ، هوش طبیعت که آزمون های ورودی تیزهوشان قادر به شناسایی این هوش ها نیستند ، بنابراین نباید همه دانش آموزانی که در مدارس تیزهوشان پذیرفته می شوند را تیزهوش و سایر بچه ها را خنگ و بی استعداد دانست.

آیا شما ضعف مدارس تیزهوشان را فقط در آزمون ورودی شان می دانید؟
یک اصل در علم موفقیت وجود دارد و آن اینکه افراد موفق از تجربیات افراد موفق دیگر بهره مند شده و به موفقیت دست یافته اند. بنابراین تیزهوشان را باید به مدیران ، دبیران و مشاورین تحصیلی تیزهوش و موفق سپرد نه افراد کم هوش و سفارشی شده ای که هیچ شاخصه مثبتی ندارند و در زندگی خود موفقیت خاصی نیز کسب نکرده اند اما قرار است از بچه های تیزهوش ما افرادی موفق بسازند.

این مشاور درسی افزود: ضعف دیگر این مدارس ، گسترش بی ضابطه و غیرعلمی شعبات آن است. متأسفانه نگاه ابزاری به تیزهوشان و ترویج این تفکر غلط که راه ورود به رشته ها و دانشگاههای پرطرفدار از مدارس تیزهوشان می گذرد باعث شده است تا طی دو دهه ی اخیر تب ورود به مدارس خاص از دوره ابتدایی در میان خانواده های ایرانی افزایش یابد و همین امر زمینه سودجویی عده ای فرصت طلب را برای ایجاد مدارسی به نام تیزهوشان اما به کام این سودجویان فراهم سازد. اگر سری به مدارس ابتدایی ، راهنمایی و دبیرستان بزنید. شاهد حضور مافیای قدرتمندی خواهید بود که در نقش ناشران دلسوز کتابهای آمادگی تیزهوشان در حال نابود کردن ذهن پاک فرزندان این کشور هستند. ذهنی که می تواند با تربیت و هدایت صحیح روزی به طراح پیچیده ترین فناوری های روز جهان تبدیل شود در اثر آن هدایت اشتباه به ذهنی وابسته که فقط یک سری مطالب بیفایده و غیرکاربردی را حفظ کرده و تست زدن بلد است تبدیل می شود و شما دیگر نمی توانید از چنین ذهنی توقع داشته باشید که برای بدست آوردن کوچکترین چیزها نیز به بیگانگان وابسته نشود. نظیر اوضاع نابسامانی که در صنعت خودروی کشور وجود دارد و علیرغم چند دهه حمایت کورکورانه، هیچ بخاری از این صنعت بلند نمی شود.

به نظر می رسد، خانواده ها نگران این هستند که اگر فرزندانشان در چنین مدارسی تحصیل نکنند هیچ شانسی برای قبولی در بهترین رشته ها و دانشگاههای کشور ندارند؟ شاید به نظر آنها این مدارس بهترین امکانات را دارند!
ای کاش همینگونه بود و این مدارس بهترین امکانات را داشتند که متأسفانه ندارند. به عقیده بنده دغدغه خانواده ها کاملاً بجاست زیرا در طی دو دهه ی اخیر تصمیم گیرندگان نظام آموزش و پرورش کشور بلایی بر سر مدارس دولتی آورده اند که دیگر کمتر کسی رغبت می کند فرزندش را به این مدارس بفرستد مگر آنکه مشکل مالی داشته باشد. اما چه کسی گفته است که فقط بچه های مدارس تیزهوشان هستند که در بهترین دانشگاهها قبول می شوند و اصلاً چه کسی گفته که اینها حتما وارد بهترین رشته ها و دانشگاهها خواهند شد؟ بر اساس اطلاعات دقیقی که از چند دبیرستان پسرانه و دخترانه تیزهوشان شهرهای تهران ، تبریز ، اصفهان ، شیراز و مشهد، یزد و چند شهر بزرگ دیگر دارم، در همین کنکور سراسری اخیر ، صدها دانش آموز تیزهوش واقعی با معدلهای بیست حتی موفق به کسب رتبه زیر دو هزار رشته های ریاضی و تجربی هم نشدند.

خانواده های محترم بدانند که موفقیت در کنکور سراسری مستلزم تحصیل در مدارس تیزهوشان نیست. بلکه یک دانش آموز با بهره ی هوشی متوسط و بدون تحصیل در چنین مدارسی اما با هدایت صحیح یک مشاور تحصیلی حرفه ای و داشتن برنامه درسی علمی، آموختن مهارتهایی نظیر روشهای مطالعه صحیح و مفهوم محور و متدهای صحیح تست زنی و مدیریت زمان، قادر به کسب نتایجی خواهد بود که حتی بسیاری از بچه های مدارس تیزهوشان نیز به آن نرسیده اند.


در همین کنکور سراسری نودو شش، بیش از چهل رتبه دو رقمی در مناطق سه گانه کشور را دانش آموزانی تشکیل می دادند که با درایت خانواده هایشان در یک مدرسه عادی تحصیل می کردند اما از همان سالهای دوم یا سوم دبیرستان زیر نظر تیم مشاوره و با یک برنامه منسجم و حساب شده برای موفقیت خود تلاش کرده اند و یا تعدادی از رتبه های تک رقمی که مجبور شدند برای استفاده ی بهینه از وقت خود، در سال آخر از مدارس تیزهوشان بیرون آمده و بصورت غیرحضوری دروس خود را سپری کنند.

والدین چگونه می توانند تشخیص بدهند که فرزندشان یک دانش آموز تیزهوش است یا خیر؟
کار تشخیص تیزهوش بودن یک فرد بر عهده مراکز تشخیص و شناسایی هوش است. متخصصین علوم ذهن، بیش از چهل خصوصیت را برای تشخیص بچه های تیزهوش برشمرده اند که متأسفانه آزمون های ورودی مدارس تیزهوشان فقط قادر به شناسایی یک یا دو مورد آن ، آنهم بصورت ناقص است. اما واقعیت این است که داشتن یک ویژگی بخصوص نظیر درک سریع مطالب به تنهایی نمی تواند دالّ بر هوش خارق العاده یک فرد باشد. بلکه ترکیب ظریفی از چندین ویژگی کلیدی است که افراد تیزهوش را از سایرین متمایز می کند. همچنین جنبه هایی برای تشخیص تیزهوشی وجود دارد که توسط متخصصین حوزه های مختلف قابل مشاهده است نظیر قابلیت تفکر مجرد یا استدلال پیچیده یا توانایی برنامه ریزی و سازماندهی ذهنی که ممکن است توسط والدین نادیده گرفته شود اما یک دبیر با دانش و موفق قادر است تا وجود آنرا در یک دانش آموز تشخیص دهد.

 

منبع:روزنامه آسیا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.