اهمیت خلاصه نویسی در یادگیری

امروزه تحقیقات علمی نشان داده است دانش آموزانی که در هنگام درس خواندن و مطالعه،تنها به خواندن مطلب پرداخته‌اند، نسبت به دانش‌آموزانی که در هنگام مطالعه زیر مطالب مهم خط کشیده‌اند، دارای بازده‌ی مطالعاتی کمتری بوده‌اند، زیرا اینگونه افراد به مرور، علاقه‌ی خود را نسبت به مطالب از دست داده و خیلی کمتر به آن توجه می کنند. در نتیجه، مطالب به صورت فعالانه در ذهن آنها پردازش نشده است. شاید برای خود شما هم پیش آمده باشد که در این گونه موارد، ناگهان متوجه شده‌اید که چندین صفحه جلو رفته اید، بی‌آنکه بدانید در چند صفحه‌ی گذشته، چه خوانده‌اید، انگار فقط صفحات را ورق زده‌اید.

پس اگر هنگام مطالعه، زیر برخی مطالب را خط بکشید، حاصل کار مفیدتر از زمانی است که صرفاً مطالب را می‌خوانید. در زمان خط کشیدن زیر مطالب، حالت فعال‌تر دارید و سبب می‌شود که توجه‌تان به مطالب بیش‌تر شود و احتمال آنکه مطالب را بهتر پردازش کنید، افزایش یابد. با این همه، صرف خط کشیدن زیر مطالب نمی‌تواند به خودی خود مؤثر باشد. چه بسا شما زیر همه‌ی سطرهای یک صفحه را خط بکشید و حاصل کار، صفحه‌ای پر از خط در زیر جملات باشد نه یادگیری بیش‌تر.پس باید در این رابطه خیلی با دقت عمل نمایید.

b

پژوهش‌ها نشان داده است اگر شما در هر صفحه بیش از ۵ – ۴ جمله را با خط مشخص کنید، احتمال کاهش یادگیری وجود دارد. هنگامی که شما بیش از حد در زیر جمله‌ها خط می‌کشید، نشانه‌ی این است که این وسیله را جانشین توجه واقعی به مطلب و برگرداندن مطلب به زبان خود کرده‌اید. چیزی که در این عمل باید مد نظر قرار دهید ، اطلاعات مهم است (یعنی نتیجه‌گیری‌های کلی، تعریف‌های کلیدی و جمله‌های اصلی، که وظیفه‌ی آن‌ها توضیح و تشریح نکات است یا توضیحات فرعی بدون اینکه به اندیشه‌ی اصلی مطلب خدشه‌ای وارد آید) . مطالعاتی که در زمینه‌ی مقایسه‌ی میزان تأثیر در خواندن تنها، خواندن و خط کشیدن در زیر جمله‌ها، و خواندن همراه با خلاصه‌نویسی انجام گرفته است، بدون استثنا نشان داده است که خط کشیدن زیر جمله‌ها و یادداشت‌برداری، از خواندن تنها موثرتر و خلاصه‌نویسی از خط‌کشی، مؤثرتر است. برای مثال در یک بررسی، مطلبی را برای مطالعه به دانش‌آموزان دادند و سپس یک آزمون چند جوابی یک بار بلافاصله پس از خواندن مطلب مزبور و یک بار ۵ هفته بعد از آن‌ها به عمل آوردند. نتیجه این بود آن‌ها که یادداشت برداشته بودند، نسبت به آن‌هایی که زیر مطلب را خط کشیده بودند و هر دو این‌ها نسبت به آن گروه که فقط مطلب را خوانده بودند، برتری داشتند.

پس باید به هنر خلاصه‌نویسی مجهز بود تا از زمان و نیز از امکانات، بیش‌ترین استفاده را کرد. از مزایای خلاصه‌نویسی عبارتند از :

  • ایجاد انگیزه در خواننده برای مطالعه،
  • کمک به در خاطر سپردن مطالب و از یاد نرفتن آن‌ها
  • کمک به تمرکز فکر و یادگیری بهتر هنگام خواندن کتاب و جزوه
  • بهره‌گیری از یادداشت‌های خلاصه در مدت زمان کوتاه و صرفه‌جویی در زمان،
  • امکان مرورهای چندین باره
  • تسهیل در برخورداری از محتویات کتب و جزوات در حجم کم و جلوگیری از پراکنده خوانی
  • …..

تقریبا تمامی داوطلبان کنکور خلاصه نویسی را کاری وقت گیر می دانند، ولی با توجه به مزایای ذکر شده برای آن و مهمتر اینکه فراموش کردن نکات و فرمولها در ماه آخر آثار مخربی در روحیه داوطلبان دارد، به هیچ عنوان نباید آن را کم اهمیت دانست.

 

استاد حسین احمدی،کنکور آسان است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.