اُفت تحصیلی؛ چون و چرا؟(بخش اول)

یکی از مسایل و مشکلاتی که نظام‌های آموزشی با آ‌ن مواجه می‌شوند، افت تحصیلی است. این مساله همه ساله مقدار زیادی از سرمایه‌گذاری‌ها را به هدر داده و توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها را با مشکل روبرو می‌کند.
 
آمار و بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که افت تحصیلی، هر ساله در حال افزایش است و بسیاری از دانش‌آموزان و دانشجویان نمی‌توانند از پس دروس طراحی شده برآمده یا آنها را در موعد مقرر به پایان برسانند. زمانی این مساله تاسف بار‌تر خواهد بود که بدانیم اکثر  این افراد، استعداد و توانایی‌های لازم را برای کسب موفقیت دارند، ولی موفق نمی‌شوند. در این سلسله از مقالات سعی خواهد شد که علل و عوامل افت تحصیلی به طور مختصر بررسی شود.
 
images

 
تعریف:
منظور از افت تحصیلی، کاهش عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان از سطحی رضایت بخش به سطحی نامطلوب است. دلیل این افت چه می‌تواند باشد؟ افت تحصیلی می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد؛ ولی سه دلیل از میان تمام دلایل، عمده‌ترین دلایل افت تحصیلی است.
الف ـ علل فردی
 
۱ـ هوش: بدون شک، یکی از عوامل بسیار مهم در ایجاد افت یا موفقیت تحصیلی، هوش و توانی‌های ذهنی است. افراد از نظر هوش و توانایی‌های ذهنی با هم فرق دارند؛ ولی مطالعات نشان داده است که درصد بسیار اندکی (حدود ۱۰ درصد) از موارد افت تحصیلی، به علت ناتوانی ذهنی و عدم کشش فرد است؛ البته امروزه دیگر هوش اهمیتی را که در گذشته برخوردار بود، ندارد. گفته می‌شود که هر شخص با نردبان صفات شخصیتی خود، راه تکامل و پیشرفت را طی می‌کند، و آنچه مهم است صبر و بردباری و بویژه پشتکار است.
 
۲ـ توجه و دقت: اولین شرط یادگیری و به خاطر سپردن هر مطلبی، توجه به آن مطلب است. بدیهی است که هر چقدر هم دانش‌آموز از هوش و استعداد خوبی برخوردار باشد، در صورتی که به مطلب یا موضوع توجهی نکند، آن را فرا نخواهد گرفت، و علت شکست تحصیلی بعضی از دانش‌آموزان، همین بی‌توجهی و عدم تمرکز حواس و دقت آنها هنگام مطالعه است.
 
۳ـ انگیزه: انگیزه، عبارت است از عامل با عواملی که رفتار شخص را به سوی نوعی هدف هدایت می‌کنند. در واقع موتور حرکت هر شخص، انگیزه اوست. به نظر محققان، یکی از دلایل شکست تحصیلی، نداشتن انگیزه است. انگیزه موجب می‌شود که شخص با پشتکار و کوشش بیشتری به مطالعه دروس خود بپردازد و از قدرت یادگیری بیشتری برخوردار باشد. برای ایجاد انگیزه در دانش‌آموزان، می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:
 
الف ـ باید تلاش کرد تا در فرد احساس نیاز به وجود آید.
ب ـ وقتی که دانش‌آموزی به دلیل شکست در درسی، دیدگاهش نسبت به آن درس منفی می‌شود، باید به او کمک کرد تا با موفقیت در درس مذکور، نسبت به آن درس دیدی مثبت پیدا کرده و به آن علاقه‌مند شود.
ج ـ هدف از آموزش برای دانش‌آموزان مشخص شود تا دانش‌آموز به شکل هدفدار، در پی یادگیری درس باشد. همچنین لازم است که هدف‌ها نیز روشن، معین و متناسب با توان دانش‌آموزان باشد.
د ـ دانش‌آموز در شرایط مقتضی مورد تشویق قرار گیرد و شرایطی به وجود آید که دانش‌آموز احساس موفقیت کند و به خود ببالد تا بتواند با امید و مثبت‌نگری، به آینده نگاه کند.
هـ ـ با دانش‌آموز درباره مشکلات درسی او مذاکره و تبادل نظر شود و از او خواسته شود تا دلایل عدم موفقیت خود را بیان نماید؛ آن‌گاه در مورد راه حل‌ها از او سؤال شود و این امر در محیطی کاملاً دوستانه صورت گیرد. پدر و مادرها می‌توانند در این زمینه نقش بسیار مثبتی را ایفا کنند.
و ـ  ایجاد رقابت نیز می‌تواند در موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان نقش مثبتی داشته باشد؛ ولی نباید به صورت حسادت یا حالت چشم و همچشمی بیمار گونه درآید.

 

منبع:هفته نامه پیک سنجش

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.