حافظه و به یاد سپاری مطلب درسی(قسمت اول)

تقریباً همه ما علاقه‌مند هستیم که حافظه خود را تقویت کنیم. همچنین دانش‌آموزان و دانشجویان مایلند نکات مهم درسی یا مطالبی را که استاد می‌گوید بهتر به یاد سپارند؛ یعنی می‌خواهند اسامی و چهره‌ها را بهتر به یاد آورند. سخنران نیز علاقه‌مند است مطالبی را که باید بگوید به یاد بیاورد.
 
حافظه و یادگیری، ارتباط بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند؛ به طوری که اگر حافظه، یعنی توانایی نگهداری، وجود نداشته باشد، یادگیری نیز اتفاق نخواهد افتاد، و، بالعکس، اگر به درستی مطلبی را نفهمیده باشیم، حفظ کردن آن نیز مشکل خواهد بود.
 
دوره‌های مربوط به تقویت حافظه، نه از آن جهت که باعث پیشرفت نوعی «جوهر» فرضییعنی حافظه می‌شود و به یاد سپردن را تسهیل می‌کند، بلکه از آن جهت که طی این دوره‌ها به افراد ‌آموزش داده می‌شود تا چگونه روش‌های مختلف را برای تسهیل یادگیری و به یاد آوردن، به کار ببرند، مهم است. در واقع در دوره‌های تقویت حافظه، «استعداد» حافظه افزایش پیدا نمی‌کند؛ بلکه کارآیی یا یادگیری افزایش می‌یابد.
 
برای اینکه بتوان فنون تقویت حافظه را توضیح داد، ابتدا لازم است که با تعاریف و خصوصیات انواع حافظه آشنا شویم:
 
brain-memory-istock_000021178612

حافظه حسی: وقتی محرک‌های محیطی (نور، صدا، بو و …) به وسیله گیرنده‌های حسی دریافت می‌شوند وارد حافظه حسی می‌گردند. اطلاعاتی که به حافظه حسی وارد شده‌اند، اگر مورد دقت یا توجه قرار گیرند، وارد حافظه کوتاه مدت می‌شوند. حافظه حسی، نخستین مرحله یادگیری و به یاد سپاری اطلاعات است. گنجایش این حافظه تقریباً نامحدود است، اما مدت زمان ذخیره‌سازی اطلاعات در این حافظه، بسیار کوتاه است و از یک ثانیه تجاوز نمی‌کند.
 
حافظه کوتاه مدت: بعد از آنکه اطلاعات وارده به حافظه حسی، به الگوهای تصویری یا صوتی (یا سایر رمزهای حسی) تبدیل شد، این اطلاعات به حافظه کوتاه مدت انتقال می‌یابند و در حافظه کوتاه مدت، اطلاعات به صورت رمز درمی‌آیند. اطلاعات وارده به حافظه کوتاه مدت، سه ثانیه در این حافظه باقی می‌ماند و پس از آن فراموش می‌شود (مگر آنکه تکرار شود). حافظه کوتاه مدت، نه تنها از نظر زمان، بلکه از لحاظ گنجایش نیز محدود است. پژوهشگران، گنجایش این حافظه را ۲ ± 7 ماده اطلاعاتی برآورد می‌کنند؛ یعنی بعضی از افراد قادر به حفظ ۹ ماده اطلاعاتی در حافظه کوتاه مدت هستند و برخی از افراد نیز تنها پنج ماده اطلاعاتی را در حافظه کوتاه مدت خود نگه می‌دارند.
 
حافظه دراز مدت: همواره مقدار زیادی از اطلاعات، که وارد حافظه کوتاه مدت ما می‌شوند، از این حافظه حذف می‌شوند و تنها قسمت کوچکی از آنها وارد حافظه دراز مدت می‌گردند. اطلاعات بسرعت وارد حافظه کوتاه مدت می‌شوند، اما برای انتقال اطلاعات از حافظه کوتاه مدت به حافظه دراز مدت، به زمان و کوشش زیادتری نیاز است. تکرار مطالب موجود در حافظه کوتاه مدت، سبب انتقال آن به حافظه دراز مدت می‌شود. وظیفه حافظه دراز مدت، نگهداری اطلاعات از چند دقیقه پس از یادگیری تا آخر عمر شخص است.
 
در قسمت بعدی این مقاله، مواردی را که برای تقویت و پرورش حافظه باید رعایت کرد، مورد بررسی قرار خواهیم داد، پس با ما همراه باشید.
 

منبع:هفته نامه پیک سنجش

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.