خلاصه نویسی دروس، راهی کوتاه و مطمئن برای رسیدن به پیشرفت درسی(قسمت اول)

یکی از کارهای بسیار مهمی که شما داوطلبان عزیز در طی زمان مطالعه و آمادگی برای کنکور باید انجام دهید این است که از روش خلاصه برداری مطالب در هنگام مطالعه بهره ببرید. همان­طور که همه شما می­دانید، خلاصه برداری، تاثیر بسیار زیادی بر میزان پیشرفت و یادگیری شما می گذارد. با اینکه بیشتر داوطلبان از اهمیت خلاصه برداری مطلع هستند، اما روش­های خلاصه برداری و شیوه­های صحیح آن را نمی‌دانند. به همین دلیل در این مقاله تصمیم داریم تا شما را با خلاصه نویسی، اهمیت آن و شیوه­‌ های صحیح انجام این کار،  بیشتر آشنا کنیم.

دانش ­آموزانی که در هنگام مطالعه تنها به خواندن مطلب می‌پردازند، نسبت به دانش­ آموزانی که در هنگام مطالعه، خلاصه‌برداری می­ کنند، دارای بازده‌کمتری هستند و به همین علت دانش­ آموز به مرور، علاقه خود را نسبت به مطالبی که می­خواند از دست داده و نمی‌تواند به آن توجه کند؛ در نتیجه، مطالب بصورت فعالانه در ذهن وی پردازش نمی­شود؛ به طور مثال، شما ناگهان متوجه می‌شوید که در صفحه ۴۵ کتاب هستید، بی‌آنکه بدانید در همان صفحات گذشته، چه خوانده‌اید؛ انگار فقط آنها را ورق زده اید؛ پس اگر هنگام مطالعه، خلاصه‌نویسی کنید، حاصل کار مفیدتر از زمانی است که صرفا مطالب را می‌خوانید؛ زیرا در زمان خلاصه‌نویسی، مغز شما، حالت فعال‌تری دارد و سبب می‌شود که توجهتان به مطالب بیشتر شود و احتمال آنکه مطالب را طوری پردازش کنید که معنای شخصی برایتان داشته باشد، افزایش می ­یابد.

برای شما داوطلبان عزیز کنکوری، و حتی دانش آموزانی که مشغول درس خواندن هستید، خلاصه‌‌نویسی به چهار دلیل پیشنهاد می‌شود؛ اول اینکه هنگام مطالعه در عمیق‌تر کردن یادگیری و دقیق خوانی موثر است. دوم آنکه حجم و زمان مرور کمتر شده و امکان مرورهای چندین باره را به شکلی سریع فراهم می‌کند. سوم آنکه، اگر خلاصه نویسی به شیوه ای صحیح انجام گیرد، به هنگام مرور، کارایی بهتر و موثر‌تری در مقایسه با مطالب اصلی خواهد داشت، چهارم آنکه، خلاصه نویسی، این امکان را فراهم می کند تا تمام مطالب و مباحث مرتبط با یک موضوع را که در کتاب درسی، جزوه، کتاب کمک آموزشی و هر منبع دیگری پراکنده است. در یک جا جمع‌‍آوری کرده، از پراکنده خوانی جلوگیری نموده و در وقت و زمان خود صرفه جویی کنید.

۵-ways-companiesusing-mobile-learning-technology

روش‌های مختلف خلاصه کردن

برای اینکه خلاصه‌نویسی کنید، تنها یک ابزار مجزا لازم دارید و آن هم دفترچه یادداشت است. برای یک خلاصه‌نویسی خوب، شما باید تمام خلاصه‌های یک درس را در یک دفترچه یادداشت کنید و از خلاصه‌نویسی در برگه‌های پراکنده و بدون صحافی خودداری نمایید؛ زیرا با گذر زمان، حجم یادداشت‌ها افزایش خواهد یافت و ترتیب آنها به هم خواهد خورد و یافتن و مرتب کردن آنها زمان و انرژی زیادی می‌طلبد و کاری خسته‌کننده خواهد بود. خلاصه‌نویسی، شامل فنون مختلف یادداشت‌برداری، حاشیه‌نویسی، خط‌ کشی زیر جملات، دسته‌بندی و علامت‌گذاری می‌شود که بسته به شرایط و نوع مطالعه، می‌تواند مختلف بوده و حتی برای یک درس، موارد متعددی را شامل شود.

۱-علامت‌گذاری

بهترین فن مطالعه، درگیر شدن با مطلب یا به اصطلاح، مطالعه فعال است. علامت‌گذاری، سریع‌ترین روش برای مطالعه فعال است و البته نکات مهم را نیز مشخص می‌کند. زمانی که مطلبی را مطالعه می‌کنید، جایی که برایتان سوال باقی می‌ماند و مطلب را به‌طور کامل متوجه نمی‌شوید. از علامت سوال(؟) استفاده کنید و کنار آن مطلب علامت بزنید هرجا احساس نمودید که مطالب، پرسش خیز بوده و در آن به نکته مهمی اشاره شده است، علامت تعجب (!) بگذارید و جایی که به یک کلمه یا عبارت کلیدی برخوردیده، دور آن را خط بکشید و پاراگراف های مهم را با ستاره (*) مشخص کنید به طور کلی، هنگام مطالعه، استفاده از علامت‌‌گذاری، سرآغاز خوبی برای مطالعه دقیق و فعال است. دقت داشته باشید که در استفاده از علامت‌ها و انتخاب جملاتی که خط‌کشی می‌شوند، زیاده‌روی نکنید؛ چرا که در مطالعه‌های آتی حوصله‌تان سر می‌رود.

۲-خط کشیدن زیر مطالب مهم

یکی از شیوه‌هایی که در خلاصه‌نویسی به کار می‌رود، خط کشیدن زیر مطالب مهم است. معمولا این روش در میان بیشتر دانش آموزان و داوطلبان از محبوبیت برخوردار است؛ زیرا هم راحت‌تر از یادداشت‌برداری است و هم داوطلب احساس می‌کند که مطالب مهم را بدون کمترین تغییری خلاصه کرده است. برای خط کشیدن زیر مطالب مهم، بهتر است که از خودکارها، مدادها یا ماژیک های رنگی استفاده کنید؛ مثلا مطلب بسیار مهم را با یک رنگ، مطالب کمتر مهم را با رنگ دیگر و مطالب هر فصل یا موضوع را نیز با رنگی خاص خط بکشید این کار باعث می‌شود تا هم مطالب، بیشتر در ذهن شما باقی بماند و هم تنوع بیشتری داشته باشد و زود خسته نشوید.

در خلاصه نویسی به روش خط کشیدن زیر مطالب، باید توجه داشته باشید که با وسواس اینکه ممکن است مطلبی از قلم بیفتد، زیر همه مطالب را خط نکشید؛ زیرا در غیر این صورت، حاصل کار، صفحه‌ای پر از خط در زیر جملات می‌شود، نه یادگیری بیشتر. اگر شما در هر صفحه، زیر مطالب زیادی خط بکشید احتمال کاهش یادگیری وجود دارد و نشانه‌ آن است که این وسیله را جانشین توجه واقعی به مطلب و برگرداندن مطلب به زبان خود کرده‌اید چیزی که هنگام انجام این کار باید مدنظر قرار دهید و زیر آن را خط بکشید، اطلاعات مهم، مانند: نتیجه‌گیری‌های کلی، تعریف‌های کلیدی و جمله‌های اصلی که وظیفه آنها توضیح و تشریح نکات است، جملات کلیدی، نکات تستی و… است؛ بدون اینکه به اندیشه اصلی مطلب خدشه‌ای وارد آید.

۳-حاشیه‌نویسی

یکی از کارهای مهمی که در خلاصه‌نویسی می‌توانید انجام دهید این است که حاشیه ­نویسی کنید. حاشیه‌نویسی با هدف انتقال مجموعه‌ای از مطالب مهم و خلاصه شده از متنی است که شما مطالعه کرده‌اید. در حاشیه نویسی می‌توانید کلیدی‌ترین جمله هر پاراگراف را استخراج و به زبان خودتان در حاشیه کتاب یا جزوه یادداشت کنید. برای انجام این کار در پایان هر پاراگراف از خودتان بپرسید که این پاراگراف قصد داشت چه مطلبی را به من بیاموزد و آن را در یک جمله و با زبان خودتان، نه به صورت کتابی، بیان کرده و یادداشت نمایید؛ به علاوه می‌توانید سوال، انتقاد یا هر مطلب دیگری را که مربوط به همان موضوع است و در جای دیگری خوانده‌اید، حاشیه‌نویسی کنید. این فرآیند به تمرکز فکر، دقت، حفظ و یادگیری بهتر کمک می‌کند.

۴-دسته ­بندی

یکی دیگر از روش‌های مهم خلاصه‌نویسی، دسته‌بندی است. به کارگیری این روش برای مباحثی مانند: تاریخ ادبیات یا احادیث درس دین و زندگی که شامل دسته‌ها و طبقه بندی‌های مختلف است، بسیار مفید است. روش کار نیز به این صورت است که باید مطالب مختلفی را که می‌توان در یک دسته قرار داد، یک جا نوشت و آنها را دسته بندی کرد؛ به عنوان مثال، می‌شود شاعران را بر حسب قرون با احادیث را بر اساس اشخاص، دسته‌بندی نمود.

۵-یادداشت‌برداری

­اصلی­ ترین نوع خلاصه‌نویسی، یادداشت‌برداری است که می تواند به یادگیری طولانی مدت و همین طور، صرفه جویی در وقت شما کمک بسیار موثری نماید. یادداشت‌برداری، عبارت است از پرداشت کلیدی‌ترین مفاهیم هر مطلب و ثبت آن در دفترچه‌ای جداگانه به شیوه‌ای خاص که درمرورهای آتی کارایی داشته باشد. هر برگه یادداشت‌برداری شده باید دارای دو ویژگی مهم باشد: اول اینکه باید خلاصه و کلیدی باشد؛ یعنی آنچه را که یادداشت می‌کنید باید حجمی بسیار کمتر از آنچه که در متن اصلی موجود است، داشته باشد. دومین ویژگی یادداشت‌برداری، تداعی‌گر بودن یادداشت‌هاست یعنی همه آنچه را که پاراگراف و متن قصد انتقال آن را داشت، به شما انتقال دهد و یادآوری نماید؛ به بیان ساده، یادداشت‌ها باید مفید، اما مختصر باشند.

ممکن است که در ابتدا، شما در انجام هر یک از این روش‌های خلاصه‌نویسی، با مشکل مواجه شوید، اما اگر بخواهید و اراده کنید که مطالعه خوبی برای کنکور داشته باشید، حتما می‌توانید بتدریج، مطالب را به بهترین شکل ممکن خلاصه‌برداری کنید. به خاطر داشته باشید که یک مطلب، بسته به اهمیت و تستی بودن آن، می‌تواند به همه اشکال یا یک شکل خلاصه‌نویسی شود.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.