راهکارهایی برای مقابله با عدم تمرکز(۱)

اگر از داوطلبان آزمون سراسری بپرسید که دو مشکل اصلی شما که به حیطه­ روان‌شناسی باز می­گردد، چیست، بی‌شک به دو مشکل اضطراب و عدم تمرکز خواهید رسید؛ دو مشکلی که هر چند بارها از آنها  سخن گفته و راه کارهایی ارایه داده‌ایم، اما هنوز جای سخن دارد. در این مقاله به یکی از این مشکلات یعنی «حواس‌پرتی» پرداخته می‌شود.
 
چرا نمی‌توانم حواسم را جمع کنم؟
هیچ داوطلب کنکوری مایل نیست که تمرکزش به هم بخورد و گیج و سر در گم در کلاس درس یا پای درس و کتاب درسی بنشیند. بیشتر بچه‌ها با اشتیاق و تمرکز خوب سر جلسه  درس یا پای کتاب و قلم می‌روند، ولی بعد از چند دقیقه حواسشان پرت می‌شود و برای یک ساعت مطالعه مفید باید چند ساعت صرف کنند. چرا این گونه است؟ چرا نمی‌توانیم به قول معروف شش دانگ حواسمان را به آنچه مطالعه می‌کنیم بدهیم و از وقت خود بهترین استفاده را ببریم؟ واقعیت این است که حواس پرتی چیزی نیست جز تمایل ذاتی ذهن به درگیری و فعالیت.
 
 focus7
 

ذهن شما همواره می‌خواهد درگیر و مشغول باشد؛ بنابراین، اگر آنچه که اکنون انجام می‌دهید در شما درگیری و مشغولیت ذهنی ایجاد کند، فکر شما دیگر لزومی احساس نمی‌کند که به جای دیگر برود و در آنجا درگیر شود؛ اما اگر در انجام این کار، درگیری ذهنی ایجاد نشود، ذهن شما شتابان به جایی می‌رود که خود را در آنجا مشغول کند، و این همان حواس پرتی است؛
 
برای مثال، وقتی فیلمی سینمایی می‌بینید، اگر در شما مشغولیت ذهنی و توجه و علاقه مندی ایجاد کند، شما با تمرکز فراوان به آن نگاه می‌کنید؛ اما اگر  نتواند چنین تاثیری بر شما بگذارد، چون ذهن شما درگیر نمی‌شود، بسرعت فکر دیگری به ذهنتان راه می‌یابد و شما در حالی که به فیلم خیره شده‌اید، دارید به چیز دیگری فکر می‌کنید؛ چیزی که در شما درگیری ذهنی ایجاد می‌کند.
 
حال چه باید کرد و چگونه می توان با این عدم تمرکزبه شکلی اصولی و البته موثر و کارآمد مبارزه کرد؟ در اینجا راهکارهایی برای تمرکز بیشتر به شما ارایه می‌شود؛ فقط توجه داشته باشید که راهکارهای موجود، مثل قرص، کپسول یا سرم عمل نخواهند کرد و شما با دو یا سه بار عمل کردن به آنها مشکلتان حل نخواهد شد؛ بلکه باید صبور باشید و پی‌گیر شوید و زود نا امید نشوید و بدانید کسی به موفقیت خواهد رسید که «نمی‌شود» و «نمی‌توانم» را نابود کند.
 
تمرکز در کلاس درس
* سرعت فکر کردن ۴ تا ۱۰ برابر حرف زدن است؛ پس آنچه را که از معلم می شنوید سعی کنید درک کنید و بفهمید؛ به عبارت دیگر، سرعت خود را با سرعت استاد خود هماهنگ کنید، خوب بشنوید و اگر صدای معلم خود را درست نمی‌شنوید، از او بخواهید که مطالب را واضح‌تر بیان کند، و اگر بخشی از سخنان معلم برایتان واضح نبود یا ابهامی داشت، شهامت دوباره پرسیدن را داشته باشید و از پرسیدن، احساس بدی نداشته باشید.
 
* بهترین و مؤثرترین راه برای اینکه یک شنونده فعال باشید، این است که یادداشت بردارید. برخی از معلم‌ها اجازه یادداشت برداری نمی‌دهند؛ زیرا بیشتر دانش آموزان به شیوه سنتی جمله‌های معلم را یادداشت می‌کنند و این روش غلطی است. باید برای یادداشت برداری به صورت اشاره ای و مختصر از واژه‌های کلیدی استفاده کنید. با این کار، خود را ملزم به یادگیری می‌کنید؛ چرا که با نوشتن آموخته‌ها روی کاغذ، ذهن خود را در حالت آماده باش برای یادگیری قرار می‌دهید؛ به این ترتیب از تمرکز عالی برخوردار می شوید و کاملاً از خود مراقبت می‌کنید که چیزی را نادیده نگیرید؛ ضمن آنکه با این روش خوابتان نمی‌بَرد!
 
* به هیچ وجه در لحظه‌ حضورتان در کلاس، اطلاعات قبلی خود را با اطلاعات معلم مقایسه نکنید. این مقایسه، ذهن شما را به خود مشغول و برای چند دقیقه حواس شما را پرت می‌کند. مقایسه‌ اطلاعات خودتان با اطلاعاتی که سر کلاس از معلم می‌گیرید، فقط باید در چند دقیقه‌ پایانی کلاس یا حتی پس از آن صورت گیرد. اگر سر کلاس این مقایسه را انجام دهید، چه احساس کنید که دانسته‌ شما و اطلاعات معلم در یک سطح است و چه احساس کنید که این دو با هم تفاوت دارند، تمرکز خود را از دست می‌دهید و حواستان پرت می‌شود.
 
در حالت اول، هیجان ذهنی عامل حواس‌پرتی شماست، و در حالت دوم، احساس متفاوت بودن دانسته‌های قبلی‌تان از اطلاعات معلم، ذهن شما را تحریک می‌کند که سؤالی از معلم بپرسید و حتی شاید تمایل پیدا کنید که به نوعی دانسته‌های خودتان را توجیه کنید که این موجب حواس‌پرتی شما سر کلاس و کاهش میزان یادگیری‌تان می‌شود. همچنین اگر در کلاس، درس دادن معلم را با معلم دیگری که در ذهن دارید مقایسه کنید، یقیناً از تمرکز و دقت شما در کلاس کاسته می شود .
* برای تمرکز بیشتر، یک تونل فرضی بین خود و معلمتان در نظر بگیرید؛ به طوری که خارج از آن را نه ببینید و نه بشنوید. به  هشدارهای کلامی معلم مانند « مهم است » ، « توجه کنید » و … دقت کنید و بدانید که برای موفقیت در کنکور، به آموختن همه درس ها نیازمندید و چون داشتن علاقه به هر درس موجب افزایش تمرکز در آن درس است ، پس در تمام دروس با انگیزه و علاقه در کلاس حاضر شوید تا شنیدن و دیدن شما با دقت و تمرکز بیشتر همراه شود.
*شب قبل از کلاس، مطالعه مختصری از درس فردا داشته باشید تا با اطلاعات اولیه و هشیاری ذهنی در کلاس حاضر شوید و گیج نباشید. این کار باعث می‌شود که سرکلاس، احساس خوبی نسبت به آن درس پیدا کنید و تمرکزتان بالا رود.
 
تمرکز هنگام درس خواندن
تصمیم می‌گیری که بنشینی سر درس. اصلاً به خودت قول دادی که امروز حسابی درس بخوانی، اما زهی خیال باطل! هنوز یک صفحه نخوانده‌ای که حواست به سراغ هر چیزی می رود جز صفحات کتاب !برای جلوگیری از این مشکل به خاطر داشته باشید که این شما هستید که باید ذهن خود را با موضوع مطالعه درگیر کنید. معمولاً سبک نوشتاری کتاب تلاش می کند که در شما درگیری ذهنی ایجاد کند؛ اما عمده کار با خود شماست. ذهن شما باید با جمله جمله کتاب درگیر شودو  یک مطالعه کننده فعال باشید؛ به عبارت دیگر، از روش های مطالعه سنتی فاصله بگیرید و به مطالعه متمرکز بپردازید .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.