راهکارهايي براي مقابله با عدم تمرکز(2)

در بخش اول راهکارهايي براي مقابله با عدم تمرکز، به نحوه تمرکز در کلاس درس و چند شيوه و روش مطالعه متمرکز از جمله تند خواندن و يادداشت‌برداري  نگاهي داشتيم. در اين مقاله به ساير شيوه‌هاي مطالعه متمرکز به طور اجمالی اشاره مي‌کنيم.

سؤال کردن
پيش از مطالعه، با يکي دو سؤال، ذهن خود را هدفدار کنيد. وقتي مي‌گوييم که هنگام مطالعه مدام از خودتان سؤال کنيد، منظورمان اين است که پيش از مطالعه، در حين مطالعه و پس از آن، مي‌توانيد از خود درباره مباحث کتاب سؤال کنيد.
 بپرسيد
در کتاب «روش‌هاي مطالعه» نوشته «کي پي بالدريج»، ترجمه دکتر علي اکبر سيف، به طرح سؤالات هفتگانه «گانيه» اشاره شده است. طرح اين سؤالات، بسيار ارزشمند و مفيد است و فوق العاده در ايجاد تمرکز حواس مؤثر است. ما در زير به اختصار، اين سؤالات هفتگانه را توضيح مي دهيم.
 
ask
 

۱. سؤالات حافظه‌اي:
اين سؤالات، کم اهميت‌ترين سؤالات هستند و صرفاً با يادآوري اطلاعات سر و کار دارند؛ مانند: کشورهاي همسايه ايران کدامند؟ بوعلي‌سينا در چه تاريخي متولد شده است؟ جنگ جهاني اول در چه تاريخي رخ داد؟
۲. سؤالات ترجمه‌اي:
اين نوع سؤالات، بهتر از سؤالات حافظه‌اي هستند و به بيان يک مفهوم پيچيده يا يک مطلب دشوار به زبان ساده‌تر مي‌پردازند؛ مانند اينکه: «گشتاور به زبان ساده يعني چه؟»، «فرمول انيشتين به زبان من چه مي‌‌شود؟»، «افزايش شعاع مولکولي را نسبت به افزايش عدد اتمي روي نمودار چگونه مي توان نشان داد؟»
۳. سؤالات تفسيري:
اين سؤالات را سؤالات رابطه‌اي هم مي‌گويند و به کشف و درک روابط ميان دو مفهوم مي‌پردازند. اين رابطه مي‌تواند تشابه يا تفاوت باشد؛ سؤالاتي مانند: «تفاوت دندان‌هاي گوشتخواران با گياهخواران چيست؟»، «حافظه از نظر ساختار و عملکرد، چه وجه تشابهي با کامپيوتر دارد؟ »
۴. سؤالات کاربردي:
اين سؤالات، همان طور که از نامشان بر میاید، مي­خواهند مطالب علمي را به مسايل روزمره ربط دهند و آنها را در عمل بسنجند؛ مثلاً «چگونه مي توان از اصطکاک ناشي از کشش اجسام روي زمين کاست؟»، «تشويق، بلافاصله پس از يک عمل خوب، چه نقشي در شکل گيري شخصيت کودک دارد؟» و . . .
5. سؤالات تحليلي:
اين سؤالات، منطقي و استدلالي نيز خوانده مي‌شوند. در اين نوع از سؤالات، قدم‌هاي منطقي يک شخص يا تغيير و تحول يک شيء يا وضعيت را از نقطه شروع تا پايان بررسي مي‌کنيم؛ مثلاً «آنتوني رابينز، روان شناس به نام امروز، چگونه با ناکامي‌ها، زندگي خود را دگرگون کرد؟» يا «هواپيما چگونه به وجود آمد؟»
۶. سؤالات ترکيبي:
اين سؤالات به سؤالات خلّاق معروفند. در اين سؤالات، شما با پهلوي هم قرار دادن اطلاعات و ايده ها و انديشه‌هاي قبلي به طرح انديشه هاي نو دست مي زنيد و آن را به پرسش مي‌گذاريد؛ مثلاً «تناسب جمعيت و مسکن را در۲۰ سال آينده ايران چگونه پيش بيني مي‌کنيد؟» يا «چه ماده‌اي مي‌توان به چاي افزود تا نوشيدني خوش طعم‌تري شود؟»
۷. سؤالات ارزش نگاري:
اين سؤالات، قوي ترين سؤالات است. در اين سؤالات، ما درباره مؤلف، نويسنده، مترجم، و متن کتاب داوري مي‌کنيم و نظر و روش خودمان را با نظر و روش آنها مقايسه مي‌کنيم؛ مثلاً از خود مي‌پرسيم که از بين رمان‌هاي رومن رولان، نويسنده فرانسوي (جان شيفته، ژان کريستف، زندگي تولستوي، زندگي بتهوون و …) کدام اثر، شخصيت خود رومن رولان را نشان مي‌دهد؟
بايد به این نکته مهم توجه داشته باشيد که اين سؤالات را خواننده طرح مي‌کند و از خود سؤال مي‌کند و به آنها پاسخ مي‌دهد و هرچه سؤال قوي­تر مطرح شود، تمرکز و علاقه بيشتري هم ايجاد مي‌شود. تاکيد مي‌کنيم که خودتان بايد سؤال طرح کنيد؛ نه اينکه به چند سؤال مطرح شده در کتاب پاسخ دهيد. وقتي که خود شما سؤال طرح مي‌کنيد، بيشتر به پاسخگويي علاقه‌مند مي‌شويد؛ البته به سؤالات کتاب هم فکر کنيد و به دنبال پاسخگويي به آنها هم باشيد، اما حتماً با توجه به متن، اطلاعات قبلي و نظر و ايده خود، سؤالات ديگري را هم مطرح کنيد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.