زبان و ادبیات فارسی کنکور را چگونه بخوانیم؟(قسمت اول)

درس زبان و ادبیات فارسی، یکی از مهم‌ترین دروس عمومی در آزمون سراسری است. این درس، برخلاف دو درس عمومی دیگر، یعنی زبان انگلیسی و عربی، در برگیرنده زبان رسمی ماست؛ زبانی که با آن با یکدیگر صحبت کرده و ارتباط برقرار می‌کنیم؛ اما اهمیت این درس، جدای از ضریب بالای آن (ضریب ۴)، در مقایسه با دیگر دروس عمومی، به تنوع مباحث و موضوعاتی برمی‌گردد که در بیست و پنج سؤال مطرح شده از داوطلبان خواسته می‌شود.
 
سؤالات زبان و ادبیات فارسی در آزمون سراسری در یکی دو دهه اخیر، نسبت به گذشته، از حیث شکلی و محتوایی، تغییراتی اساسی کرده و این تغییرات، سبب دشوارتر شدن سؤالات و مفهومی شدن آنها شده است؛ به گونه‌ای که بدون تسلّط خوب بر مفاهیم و موضوعات کتاب‌های زبان و ادبیات فارسی و دقت و تامل در برخی از جزییات آنها، نمی‌توان نتیجه رضایت بخشی در این درس کسب کرد. اهمیت دیگر درس ادبیات در این است که اولین درس دفترچه آزمون عمومی است و خوب یا بد تست زدن در این درس، می‌تواند تاثیر زیادی بر روحیه داوطلب بگذارد.
 
سؤالات زبان و ادبیات فارسی در آزمون سراسری، جز دو بخش لغت و تاریخ ادبیات، که سؤالات آن ارتباط مستقیمی با کتاب درسی دارد، در دیگر بخش‌ها (املاء، آرایه‌های ادبی، زبان فارسی و قرابت معنایی)، ارتباط صد درصد مستقیمی با کتاب درسی ندارد و مواد آن بعضاً از کتاب‌هایی به غیر از کتاب‌های درسی انتخاب می‌شود. بودجه‌بندی این سؤال‌ها به این ترتیب است:
 
flipped-ebook

 
۱) لغت: دو تا سه سؤال، به معنی لغت اختصاص دارد. برای پاسخگویی به سؤالات این بخش، دانش‌آموزان، علاوه بر تسلّط کامل به واژه‌نامه‌های کتاب‌های ادبیات پایه‌های مختلف، باید با معانی برخی از واژه‌های مهم، که در واژه‌‌نامه‌ها نیامده است نیز آشنا باشند.
 
۲) املاء: از مبحث املاء، معمولاً دو سؤال طرح می‌شود. در این بخش، متنی خارج از کتاب‌های درسی انتخاب می‌شود؛ امّا لغاتی که در این متن‌ها غلط املایی محسوب می‌شوند، به گونه‌ای در کتاب‌های درسی وجود دارند. آشنایی با لغات مهم املایی کتاب‌های زبان و ادبیات فارسی، شرط پاسخگویی به سؤالات املاء است.
 
۳) زبان فارسی: از این بخش معمولاً پنج تا شش سؤال مطرح می‌شود. شمارش واج، تکواژ و واژه، ساختمان واژه، مباحث متعدد گروه اسمی، جمله‌های چند جزیی و ویرایش، عمده مباحثی است که در این چند سال از آنها سؤال طرح شده است. از مباحثی دیگر، چون فرایندهای واجی، کلمات دخیل، شیوه‌ بلاغی و تشخیص اضافه‌های تشبیهی و استعاری نیز در آزمون سراسری سؤالاتی طرح شده است. برای پاسخگویی به سؤالات زبان فارسی، علاوه بر مطالعه کتاب درسی و حل تست‌های سراسری، مطالعه کتاب‌های کمک آموزشی نیز توصیه می‌شود.
 
۴) تاریخ ادبیات: سه سؤال از پرسش‌های این آزمون به تاریخ ادبیات اختصاص دارد. برای پاسخگویی به سؤالات این بخش، باید درآمدهای آغازین فصل‌های کتاب‌های ادبیات فارسی، نکات تاریخ ادبیاتی آغاز درس‌ها و اعلام ادبیات فارسی کتاب‌ها را به دقت مطالعه کرد.
 
۵) آرایه‌های ادبی: از مبحث آرایه، سه سؤال مطرح می‌شود. از آنجایی که ابیات و شواهد سؤالات آرایه‌های ادبی، اکثراً خارج از کتاب‌های درسی است، در نهایت، درک و شناخت عمیق هر یک از آرایه‌ها و تشخیص آنها در ابیات خارج از کتاب‌های درسی، شرط پاسخگویی به سؤالات این بخش است. بهتر است که شما داوطلبان  رشته‌های غیر علوم انسانی نیز، با مباحث و موضوعات آرایه‌های ادبی، در حد کتاب آرایه‌های ادبی علوم انسانی آشنا شوید.
 
۶) قرابت معنایی و تناسب مفهومی: هشت تا نه سؤال به قرابت معنایی اختصاص دارد. در این بخش، معمولاً بیت یا عبارتی از کتاب درسی انتخاب و ابیاتی خارج از کتاب‌های درسی در گزینه‌ها درج می‌شود؛ در این حال، داوطلب باید به تناسب و اشتراک مفهومی این ابیات پی ببرد و گزینه درست را انتخاب کند. درک عمیق مفاهیم کتاب‌های درسی ادبیات و تشخیص این مفاهیم در ابیات و عبارات خارج از کتاب، شرط پاسخگویی به سؤالات این بخش است. داوطلبان عزیز باید توجه داشته باشند که یک مفهوم و مطلب را می‌توان به شکل‌های گوناگون بیان کرد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.