زیست‌شناسی؛ درسی مهم و اثرگذار در کنکور(بخش اول)

زیستشناسی با بالاترین ضریب به عنوان اصلیترین درس گروه آزمایشی علوم تجربی برای داوطلبان این گروه، به خصوص آنهایی که متقاضی رشتههای پرطرفدار هستند، اهمیت ویژهای دارد. اگر داوطلبی در درس زیست‌شناسی، ده درصد از شما عقب بیفتد و در هر کدام از درس‌های اختصاصی‌های دیگر، پنج تا شش درصد جلو باشد، به طور کلی از شما عقب می‌افتد.
 
شواهد نشان می‌دهد که فقط درصد کمی از دانش‌آموزان، تست‌های زیست‌شناسی را بالای پنجاه درصد می‌زنند. علت این موضوع در کم مطالعه کردن این درس نیست، بلکه یکی از مشکلات بزرگی که داوطلبان دارند، چگونه مطالعه کردن درس زیست‌شناسی است. در این مقاله سعی می‌کنیم تا شما را با نحوه صحیح مطالعه و تست‌زنی بهتر در این درس آشنا کنیم.
 
مانند همه دروس کنکور، برای نتیجه‌گیری بهتر در درس زیست‌شناسی نیز رعایت سه مرحله مطالعه اولیه، مرور و تست‌زنی، بسیار مهم است.
 
۱۹۲۰_doctors039day2018

 
الف- مطالعه اولیه
 قبل از هر چیز باید به خاطر داشته باشید که مهم‌ترین منبع مطالعه زیست‌شناسی برای کنکور، کتاب درسی است. اگر زیست‌شناسی را یک درس صرفاً حفظ شدنی (مثل حفظ کردن یک شماره تلفن یا شعر) می‌پندارید، باید نگرشتان را درباره این درس عوض کنید؛ پس به حفظ کردن طوطی‌وار مطالب زیست‌شناسی نپردازید. باید روشی را برای مطالعه به‌ کار ببرید که در یادگیری عمیق و مفهومی زیست‌شناسی، مؤثر باشد.
 
با توجه به تغییرات کتاب‌های زیست‌شناسی، در مقایسه با سال‌های گذشته، دیگر نمی‌توان به کتاب زیست‌شناسی پایه خاصی اهمیت بیشتری داد؛ چرا که اولاً مطالب کتاب‌های زیست‌شناسی، بسیار به هم پیوسته است و برای یادگیری مطالب، لازم است که تمام کتاب‌های زیست‌شناسی را به دقت مطالعه کرد، و دوم اینکه، بر خلاف سال‌های گذشته، دیگر سهم پایه خاصی در پرسش‌های آزمون سراسری، بیشتر از پایه دیگر نیست و می‌توان گفت که تقریباً تعداد پرسش‌های برابری از هر سه پایه مطرح می‌شود؛ پس بدون توجه به بودجه‌بندی سؤالات برای فصل‌های مختلف، کتاب‌های هر سه پایه را به ‌صورت موازی (همراه‌ با هم) مطالعه کنید و اهمیت یکسانی برای تمام فصول هر سه پایه قایل شوید. تاکید ما بر این موضوع، به آن خاطر است که طبق آمار سال‌های گذشته، نمی‌توان هیچ فصلی از دروس زیست‌شناسی را فاقد اهمیت یا کم‌اهمیت‌تر از بقیه دانست.
 
شیوه پیشنهادی ما برای مطالعه زیست‌شناسی، این است که ابتدا مطلب را به ‌صورت اجمالی و گذرا (پاراگراف اول و آخر، تیترها، شکل‌ها و….) بخوانید تا ایده‌ کلی آن را به‌دست بیاورید. در مرحله بعد باید در مدت زمانی که در برنامه‌ریزی خود برای این درس در نظر گرفته‌اید، به طور دقیق و خط به خط، نکات آن را مطالعه کنید. توجه به اَشکال و قیدها، ارتباط بین فصول و کتب مختلف، و جمع‌بندی نکات جانوران از کتب مختلف دبیرستان، بسیار مهم است. در این مرحله، زیر نکات مهم و کلیدی را خط بکشید و نکات مهم را حاشیه‌نویسی کنید. پس از انجام این کار، تمام فصول دروس زیست‌شناسی سه پایه را با توجه به ارتباط موضوعی آنها تحت عنوان‌های جدید دسته‌بندی کنید. انجام این کار باعث می شود تا در مرورهای بعدی، در مدت زمان کمتر، مطالب مرتبط بیشتری را به خاطر بسپرید و به سرعت آن را فرا بگیرید. پس از مطالعه دقیق، حتماً از متن کتاب سؤال و تست طرح کنید. به خاطر داشته باشید که مقایسه‌ای خواندن و شباهت‌ها و تفاوت‌ها را جدول‌بندی کردن، در آزمون‌های سراسری سال‌های اخیر به شدت مورد توجه قرار گرفته است؛ پس پرداختن به این کار را هم در شیوه مطالعه خود در این درس، مورد توجه قرار دهید.
 
پیشنهاد ما این است که مطالعه زیست‌شناسی را در برنامه درسی روزانه خود بگنجانید؛ البته این موضوع به میزان اطلاعات و آمادگی شما در این درس بستگی دارد. به هر حال سعی کنید که در هر نوبت مطالعه این درس، حتماً موارد زیر را رعایت کنید:
 
۱- در هر روز، حتماً بخشی از زمان مطالعه را به زیست‌شناسی اختصاص بدهید ( حداقل دو ساعت)؛
۲- هر ساعت از مطالعه‌ زیست‌شناسی را تنها به یک عنوان اختصاص بدهید؛
۳- هر ساعت از مطالعه‌ مختص یک عنوان را به چند بخش تقسیم کنید: قسمت اول را به مرور مطالب ساعت مطالعه‌ قبل اختصاص دهید. در قسمت دوم، مطالب مربوط به عنوان همین ساعت مطالعه را بخوانید. چند دقیقه استراحت کنید، و در قسمت آخر، تست‌های مربوط به همین بخش را پاسخ دهید.
در هنگام مطالعه این درس، حتماً به نکات زیر توجه داشته باشید:
۱-    زیست‌شناسی، یک درس حفظ کردنی نیست، بلکه درسی کاملاً مفهومی است که استفاده از ابزار هوش در پاسخگویی به سؤالات و درک مفاهیم آن، اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. استفاده از ابزار هوش، به خصوص برای دانش‌آموز در حل تست‌های این درس، کارآیی بسیار بالایی دارد. تسلّط کامل بر مطالب این درس، نیازمند آموزش خوب، تکرار مداوم و تست زدن فراوان است تا بتواند شخص را با چالش‌هایی که طراح سؤال برای او گذاشته است آشنا کند و از آن به خوبی عبور دهد.
۲-    می‌دانید که در زیست‌شناسی، قوانین ثابت و قاطعی، مثل درس ریاضی وجود ندارد؛ اما موارد استثنایی فراوان هستند؛ پس کلماتی مثل «برخی»، «بعضی»، «بسیاری»، «اغلب»، «گاهی» و … را در کتاب‌های درسی مشخص کنید و مفاهیم برآمده از آنها را به خاطر بسپارید.
۳-    تصاویر در زیست‌شناسی، به فهم بهتر مطالب درسی کمک زیادی می‌کنند و هر ساله به طور مستقیم، از خودِ تصویر، یا به طور غیر مستقیم از مفاهیم آنها، سؤال طرح می‌شود؛ پس زیر‌نویس آنها و نامگذاری بخش‌های مختلف شکل‌ها را به دقت مطالعه کنید.
۴-    به همان اندازه که مطالب مطرح شده در بخش‌های "بیشتر بدانید" ارزشی در طرح سؤال ندارند، مطالعه و درک مفاهیم بخش‌های "فعالیت" و " آزمون" در کتب درسی، خیلی مهم هستند و در چند سال گذشته، سؤالاتی از آ‌نها مطرح شده است.
۵-    اسامی جانداران مختلف (مثل گیاهان، جانوران، قارچ‌ها، آغازیان و باکتری‌ها) را یاد بگیرید و خصوصیات ویژه‌ آنها را در کنارشان یادداشت کنید. در این موارد باید کمی زحمت بکشید و از کتاب‌های سه سال  زیست‌شناسی، تمام مطالبی را که در مورد آن جاندار نوشته شده است، پیدا کنید.
۶-     نام دانشمندان مختلف و نتیجه‌ پژوهش‌های آنها را یاد بگیرید. همچنین موارد کشف شده از سوی آنها یا جاندار مورد مطالعه‌ آنها را به درستی یاد بگیرید.
۷-    برخی از مفاهیم و مطالب در زیست‌شناسی، به قدری اهمیت دارند که طرح سؤال از آنها، همه ساله تکرار می‌شود؛ پس در یادگیری مواردی مثل: دودمانه‌ها، چرخه‌ زندگی قارچ‌ها، هورمون‌های گیاهی، انواع مختلف حواس جانوران، آزمایش‌های دی هیبریدی یا مقایسه‌ ویژگی‌های پروکاریوت­ها با یوکاریوت­ها و نیز بازدانگان با نهاندانگان یا انواع بافت‌های گیاهی و جانوری، چرخه‌ ضربان قلب و … دقت داشته باشید.
۸-     با توجه به گسترده بودن مسایل ژنتیک، مطالعه این موضوع، نیاز به دقت قابل توجهی در درک ابتدایی مسایل مطرح شده و مفاهیم آن دارد.
۹-     فعالیت‌ها و آزمایش‌های کتاب مهم هستند؛ پس به راحتی از آنها صرف نظر نکنید؛ بلکه این موضوعات را دقیقاً مطالعه کنید.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.