شرایط کلیدی برای مطالعه موثر

يكي از نخستين پرسش‌هاي پيش روي دانش آموزان و داوطلبان کنکور مشتاق مطالعه،روش صحیح و اصولی برای مطالعه و درس خواندن است كه پاسخ درست به آن مي‌‌تواند در ايجاد انگيزه و ميزان يادگيري آنها تاثير بسزايي داشته باشد. بسياري از مردم به دليل به‌كار نگرفتن روش صحيح مطالعه، معمولاً خيلي زود از مطالعه خسته مي‌شوند و كتاب را رها مي‌كنند و شايد مطالعه كتابي را به نيمه نرسانده، آن را كنار مي‌گذارند.

رعايت نكردن شيوه درست مطالعه و همچنين يادداشت نكردن مطالب مهم كتاب، معمولاً خواننده را پس از مدتي از مطالعه كتاب‌هاي قطور و علمي، دلسرد و خسته مي‌كند و در نتيجه آنها را از ادامه مطالعه باز مي‌دارد. توصيه‌هايي كه در زير مي‌آيد نكاتي است كه رعايت كردن آنها به زعم كارشناسان مطالعه، مي‌‌تواند نقش بسیار کلیدی و موثري در مفيد واقع شدن مطالعه داشته باشد.

stu2

مكان و شرايط مطالعه:

مكان و شرايط ذهني از نكات مهم يك مطالعه مفيد و خوب است و در ميزان يادگيري، كارآمدي، مدت و طولاني شدن مطالعه تاثير بسزايي دارد. كارشناسان و روانشناسان معتقدند يكي از مشكلات جوانان براي مطالعه بي‌توجهي به شرايط و فضاي مطالعه است كه اغلب موجب خستگي و كاهش انگيزه مي‌شود. بهترين زمان مطالعه براي انسان، هنگام آرامش و داشتن رضايت است، زيرا داشتن دغدغه و نگراني در هنگام مطالعه، نتايج مطلوبي براي انسان به همراه نخواهد داشت. مشغول بودن فكر و ذهن و خستگي روح و جسم، توان فرد را كاهش مي‌دهد و در اين حالت، مطالعه كتاب جز اتلاف وقت و بي‌حاصلي سودي ندارد.

منفعت مطالعه كتاب‌ها هنگامي حاصل مي‌شود كه انسان بدون خستگي و دغدغه و در فضايي مملو از آرامش، صميميت و رضايت، به مطالعه بپردازد. اتاق مطالعه را از نقاط آرام منزل و اداره انتخاب كنيد به طوري كه از نور طبيعي كافي برخوردار باشد.

اتاق مطالعه بايد از صداهاي مزاحم بيرون کاملا دور باشد تا حواس خواننده به بيرون هدايت نشود. انتخاب اتاق مطالعه بايد به گونه‌اي باشد كه در حد امكان هنگام روز احتياج به روشنايي غيرطبيعي نداشته باشد. سعي كنيد هنگام شب از چراغ مطالعه استفاه نكنيد زيرا چراغ مطالعه علاوه بر اين كه مي‌تواند به چشم صدمه برساند، در خستگي زود هنگام چشم نيز تاثير دارد. دماي اتاق مطالعه خود را همواره معتدل نگه‌داريد تا هرگز در هنگام مطالعه در اتاق احساس گرما و سرما نكنيد.

زمان مطالعه:

زمان مطالعه براي افراد تفاوت مي‌كند، برخي در سكوت شب و برخي نيز هنگام صبح را به عنوان زمان مطالعه انتخاب مي‌كنند اما مطالعه هنگام صبح از هر زمان ديگر بهتر است. مطالعه كتاب را صبح زود شروع كنيد زيرا ذهن انسان پس از چند ساعت استراحت و آرامش، بيش از هر زمان ديگر آماده يادگيري است.

وقتي كه صبح زود را براي مطالعه انتخاب مي‌كنيد حتماً قبل از آن صبحانه صرف كنيد زيرا گرسنگي در كاهش ميزان يادگيري و فراگيري تاثير خیلی زيادي دارد. پس از صرف غذا نيز بلافاصله شروع به مطالعه كتاب نكنيد و چند دقيقه بعد از غذا مطالعه را آغاز كنيد.

ورزش و نرمش و حتي حمام گرفتن نيز پيش از مطالعه در ميزان يادگيري موثر است. مطالعه صبحگاهان هنگامي مفيد واقع مي‌شود كه فرد شب قبل را به خوبي استراحت كرده باشد و خسته و خواب آلود نباشد. براي مطالعه هر چه بهتر در هنگام صبح، سعي كنيد شب را زودتر بخوابيد تا بتوانيد مطالعه مفيدي داشته باشيد. خستگي، دستكم 50 درصدي از توانايي ذهني و مغزي انسان را كاهش مي‌دهد و مطالعه در چنين وضعيتي، يادآوري مطالب فراگرفته پيشين را نيز با اختلال رو‌به‌رو مي‌كند.

ميز و صندلي مناسب:

ميز و صندلي مناسب و درست نشستن يكي از مهم‌ترين شرايط مطالعه است كه رعايت نكردن آن علاوه بر تاثير نامطلوب در مطالعه مشكلات جسماني را نيز در پي‌خواهد داشت. نداشتن ميز و صندلي مناسب در هنگام مطالعه طولاني عوارض جسماني متعددي دارد كه به گفته‌ پزشكان، دردهاي مفاصل، كمر و گردن از جمله این موارد است.

هنگام خريد ميز و صندلي دقت كنيد، صندلي بايد به گونه‌اي باشد كه زمان مطالعه پشت انسان كاملاً به صندلي چسبيده باشد. ميز مطالعه نيز بايد طوري انتخاب شود كه خواننده هنگامي كه دو دست خود را روي ميز قرار مي‌دهد، حداقل فاصله كتاب و چشمان كمتر از 40 سانتي‌متر نباشد.

فاصله صندلي خود را با ميز مطالعه طوري تنظيم كنيد كه كمر و گردن شما خم نشود، هنگام مطالعه بايد براساس شرايط فيزيكي متعادل نشست، به گونه‌اي كه هيچ عضوي از بدن شما احساس ناراحتي نكند و اعضاي بدن‌تان نسبت به ميز و صندلي راست و مستقيم باشد. سعي كنيد صندلي‌هاي دسته‌دار را براي مطالعه انتخاب كنيد تا هنگام مطالعه بتوانيد دست‌هايتان را روي آن قرار دهيد و خستگي دست‌هايتان رفع شود.

ميز و صندلي كودكان و بزرگسالان با هم تفاوت دارد، براي مطالعه مفيد بايد از ميز و صندلي‌هاي مناسب اين گروه استفاده كرد. ميز و صندلي كودكان بايد به تناسب قد آنها انتخاب شود به‌گونه‌اي كه پاهاي كودك هنگام تماس با زمين، زاويه 90 درجه تشكيل دهد.

صندلي‌هايي براي مطالعه انتخاب كنيد كه از هر لحاظ راحت باشد، در حد امكان از استفاده از صندلي‌هاي بدون پوشش ابر خودداري كنيد تا در هنگام مطالعه هيچ يك از اعضاي بدن شما احساس ناراحتي نكند. از خواندن كتاب به‌صورت خوابيده و درازكش خودداري كنيد.

خواندن اطلاعات مندرج در صفحه اول:

قبل از شروع مطالعه فصل‌هاي اصلي كتاب، ابتدا به دقت عنوان كتاب، نويسنده كتاب، موضوع مطالب، ناشر كتاب و سال انتشار را بخوانيد. در مرحله بعد حتما فهرست مطالب كتاب را بخوانيد زيرا اين كار ضمن اينكه انسان را با موضوع مطالب كتاب آشنا مي‌كند مي‌تواند تصوير كاملي از محتواي كتاب بدست دهد خواندن مقدمه كتاب كه مي‌توان آن را حاوي خلاصه كتاب تلقي كرد هرگز از دست ندهيد زيرا نويسنده در آن خلاصه موضوع مطالب را به منظور آشنايي هرچه بيشتر خواننده به نگارش درآورده كه مطالعه آن ضروري است.

وسعت ديد:

يكي از عوامل كندخواني، تلفظ كلمات و خواندن تك تك آنها حتي به‌صورت بي‌صدا است كه بايد از آن پرهيز شود. هنگام خواندن وسعت ديد را مي‌توان تا حد ديدن بيش از پنج كلمه در هر توقف گسترش داد. براي ديدن بيش از يك كلمه در هر بار بايد از حركت سر جلوگيري شود. بدين ترتيب تعداد توقف‌هاي يك خواننده در پاراگراف دو خط و نيمي به حدود پنج تا شش توقف كاهش مي‌يابد.

يادداشت برداري و خلاصه نويسي:

يادداشت برداري و خلاصه‌نويسي از مهم‌ترين شيوه‌هاي درست مطالعه كردن است زيرا اين كار باعث مي‌شود مطالب مهم كتاب همواره در دسترس باشد. خلاصه‌نويسي كمك مي‌كند كه افراد حجم زياد مطالب يك كتاب را يادداشت كنند و با مراجعه به آن در مدت بسيار كوتاهي بخوانند و به خاطر بسپارند. بسياري از مطالب كتاب‌هايي را كه مي‌خوانيم، فرار است و امكان دارد پس از مدتي، از حافظه و ذهن انسان پاك شود. مطالب را در كاغذهايي كه در اصطلاح به آن فيش مي‌گويند، يادداشت كنيد. يكي از ويژگي‌هاي فيش برداري اين است كه مطلب براحتي در دسترس قرار مي‌گيرد و مي‌توان در هر زمان مطالب كتابي را مطالعه كرد.

دفتر و دفترچه براي يادداشت اصلاً مناسب نيست زيرا به دليل دسته‌بندي نبودن نوشته ها پيدا كردن مطلب مورد نظر بسيار دشوار است يادداشت برداري نبايد بيش از اندازه باشد زيرا خواننده آماتور در صورت زياد نوشتن از يادداشت برداري و حتي خواندن كتاب باز مي‌ماند.

براي خط كشيدن زير مطالب مهم كتاب از مداد استفاده كنيد تا امكان پاك كردن آن وجود داشته باشد. پس از يك ساعت مطالعه 15 دقيقه استراحت كنيد و براي آرامش خود، به بيرون برويد و يا از اتاق مطالعه به فضاي بيرون بنگريد و سعي كنيد به فضاهاي طبيعي و دور دست چشم بدوزيد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.