نقش سروتونین در یادگیری و تقویت حافظه(قسمت اول)

سروتونین (Serotonin) نام یک ماده شیمیایی مهم در مغز است که به مثابه یک انتقال دهنده عصبی عمل کرده و کمک می‌کند تا پیام‌های عصبی از یک منطقه مغز به منطقه دیگر مغز بروند؛ به بیان دیگر، یک انتقال دهنده عصبی، مولکولی در مغز است که به سلول‌های عصبی کمک می‌کند تا با یکدیگر ارتباط شیمیایی برقرار کرده و اطلاعات خود را با هم مبادله کنند. این ماده شیمیایی (سروتونین) هر چند هورمون نیست، اما به نام هورمون سروتونین و هورمون خلق و خو (یا هورمون نشاط) معرفی و شناخته می‌شود. علاوه بر مغز، سروتونین توسط سلول‌های عصبی دستگاه گوارش نیز تولید می‌شود؛ به گونه‌ای که بنا گفته پژوهشگران این حوزه، ۹۰ درصد از سروتونین بدن در روده قرار دارد.
 
نقش سروتونین در دستگاه گوارش آن است که هضم غذا را کنترل کند، اما نقش این ماده شیمیایی در مغز، کنترل خواب، اشتها، خلق و خو، قدرت یادگیری و حافظه است.
 
به طور کلی، سروتونین موجب ایجاد تحرک و انرژی در بدن می‌شود و احساس حال خوب داشتن را در فرد تقویت می‌کند. کمبود این هورمون در خون باعث بروز حالاتی همچون افسردگی، دلهره، سردرد، فشار خون بالا و بی‌خوابی می‌شود. در این سلسله از مقالات، می‌خواهیم با بیانی ساده و قابل فهم بگوییم که چگونه می‌شود ترشح این هورمون را در مغز افزایش داد و به بهبود خلق، یادگیری و حافظه کمک کرد.
 
images

اثرات سروتونین بر بدن انسان
در مجموع، اثر سروتونین بر بدن را به سه حوزه کلی می‌توان دسته‌بندی کرد که عبارتند از:
۱ـ تاثیر بر تعدیل رفتار:
سروتونین، در واقع نوعی ماده شادی بخش و آرام بخش طبیعی است و در انسان احساس شادابی ایجاد می‌کند. نتایج پژوهش‌های انجام یافته نشان می‌دهد که افزایش یا کاهش میزان سروتونین، روی بخشی از مغز افراد که میزان عصبانیت و تندخویی را کنترل می‌کند، تاثیر می‌گذارد.  اسکن مغزی مؤید آن است که گرسنگی و استرس، باعث ایجاد نوسان در میزان هورمون سروتونین مغز شده و هنگامی که فرد گرسنه می‌شود، احتمال بروز عصبانیت و پرخاشگری در وی افزایش می‌یابد.
 
۲ـ تاثیر بر خواب:
در طول روز، در مقایسه با ساعات شب، سروتونین بیشتری در بدن تولید می‌شود؛ به این ترتیب، سروتونین، میزان فعالیت جسمی را بالا برده و احساس شادی و نشاط را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد. ضمناً سروتونین بر تولید هورمون ملاتونین نیز اثر می‌گذارد. ملاتونین که توسط غده‌ای در مغز تولید می‌شود و به هورمون خواب معروف است، ساعت بیولوژیک و چرخه خواب و بیداری بدن را تنظیم کرده، فعالیت جسمی را کاهش داده و میزان نشاط را پایین می‌آورد.
 
۳ـ تاثیر بر وزن و اشتها:
هورمون سروتونین، میزان اشتها را نیز کنترل می‌کند. پژوهشگران معتقدند که با افزایش این ماده شیمیایی، اشتها تعدیل یافته و به دنبال آن، وزن بدن به سمت تعادل میل پیدا می‌کند. بدیهی است که متعادل بودن وزن بدن، نشان دهنده آن است که هورمون سروتونین، وظیفه خود را در کنترل اشتها بخوبی انجام داده است.
در قسمت بعدی به بیان راهکارهای افزایش سروتونین در بدن خواهیم پرداخت.
 

منبع: هفته نامه پیک سنجش

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.