سخنی با دانشجویان سال اولی: درس خواندن در دانشگاه را جدی بگیرید

بیش از سه هفته است که ورودی‌های ۹۶ وارد دانشگاه شده‌اند و تغییرات مهمی در زندگی‌شان ایجاد شده است؛ بویژه دانشجویانی که در شهری غیر از محل زندگی خود پذیرفته شده‌اند، با تجربۀ جدایی از خانواده، استقلال فردی و زندگی در محیط اجتماعی و فرهنگی جدید روبرو می‌شوند. در کل، نوجوانان در دبیرستان در محیطی هستند که از نظر آداب و رسوم، فرهنگ، سطح اجتماعی و اقتصادی تا حد زیادی با یکدیگر شباهت دارند، اما در دانشگاه، نژادهای متفاوت از مناطق جغرافیایی و قوم­های مختلف در یک مکان گرد هم می­آیند که در پاره‌ای از موارد سازگاری را سخت­تر و پیچیده‌تر می­سازد.
 
از سوی دیگر، تکلیف‌ها و فعالیت­های علمی و تحقیقاتی دانشگاهی، در مقایسه با دبیرستان، متنوع‌تر، متعددتر است و حجم بیشتری دارد و از دانشجو انتظار می‌رود که وابسته به استاد و کلاس درس نباشد و خود بار اصلی مطالعه و تلاش برای کسب علم را بر دوش بگیرد. متاسفانه تعداد قابل توجهی از دانشجویان در ترم اول هنوز نحوۀ مطالعۀ دروس را در دانشگاه نمی‌دانند و از همین رو، معدل ترم اول آنها بسیار پایین می‌شود و حتی احتمال مشروط شدنشان نیز وجود دارد. در این مقاله، دربارۀ  مشکلات و تفاوت‌های تحصیل در دانشگاه و نحوۀ آمادگی علمی  هر چه بیشتر دانشجویانی که تازه به دانشگاه وارد شده‌اند، سخن می‌گوییم .
student_icon
حجم بالای مطالب درسی  
عده‌ای از دانش‌آموزان تصور می‌کنند که تحصیل در دانشگاه، آسان­تر از دبیرستان است و به این قول معروف اشاره می‌کنند که دانشگاه همچون قیفی است که ورود به آن سخت و خروج از آن راحت است؛ اما باید دانست که حجم مطالب آموزشی در دانشگاه، در مقایسه با حجم مطالب آموزشی در دبیرستان، بیشتر است. اگر در دبیرستان حجم کتاب درسی حداکثر ۲۰۰ یا ۳۰۰ صفحه است، در دانشگاه بسیاری از درس­ها، بخصوص درس‌های تخصصی، حدود ۵۰۰ یا ۶۰۰ صفحه و حتی بیشتر است؛ این در حالی است که هر ترم دانشگاهی حدود ۴ ماه است و دانشجویان باید حجم مورد نظر را در این مدت محدود مطالعه کنند و مانند دبیرستان ۹ ماه برای مطالعه یک کتاب فرصت ندارند. بدون شک، یادگیری این حجم از مطالب در شب امتحان، امکان‌پذیر نیست، و چنانچه فرد در طول ترم، مطالب را مرور نکرده باشد، شب امتحان، فشار و ناراحتی زیادی را تجربه خواهد کرد و در نهایت، آزمون واحد درسی مورد نظر را نمی‌تواند پشت سر بگذارد.
فقدان نظارت بر نحوۀ مطالعۀ دانشجو
در مدارس، خانواده و مسؤولان آموزشی مدارس، به صورت مستمر بر کار دانش‌آموز نظارت دارند، و از سوی دیگر، امتحان‌های مرتب و منظّمی که در طول سال تحصیلی برگزار می‌شود، دانش‌آموز را مجبور به مطالعۀ منظم می‌کند؛ اما در دانشگاه، غیر از امتحان نیم ترم که در همۀ دروس هم برگزار نمی‌شود، معمولاً امتحان دیگری وجود ندارد که دانشجو را مجبور به مطالعه کند. همچنین والدین اطلاع چندانی از برنامۀ درسی دانشجو ندارند، و اگر دانشجو در شهر دیگری تحصیل کند، بعد مسافت نیز در بی‌اطلاعی والدین از نحوۀ مطالعۀ دانشجو نقش دارد؛ به همین دلیل، برخی از دانشجویان که عادت داشته‌اند در طی تحصیل تحت فشار خانواده یا معلم درس بخوانند، در ترم اول دچار مشکل می‌شوند.
تاکید بر کارهای عملی و تهیه مقالات
انجام پروژه‌های مختلف، تهیه مقالات و ارایۀ گزارش از تحقیقات عملی، یکی از فعالیت‌های اصلی دانشجویان است. در بسیاری از دروس، استادان در کنار آزمون آخر ترم، از دانشجو انتظار سمینار یا تهیه مقالات و گزارش‌هایی مرتبط با موضوع درسی را دارند؛ در این میان، دانشجویی که در طی ترم تحصیلی فعالیت‌های تحقیقاتی و آزمایشگاهی خود را انجام نداده باشد، در پایان ترم با فشار مضاعفی روبرو خواهد شد و نمی‌داند که چگونه زمان خود را بین مطالعه برای امتحان آخر ترم و انجام پروژه‌های خود تنظیم نماید.
چه باید کرد؟
هدف یابی کنید
پیش از هر چیز، هدف خود را در نیمسال تحصیلی مشخص کنید؛ اینکه مایلید در انتهای ترم اول به کجا برسید؟ می‌خواهید معدلتان الف شود؟ شاگرد اول کلاس شوید؟ در کنار تحصیل، شغلی داشته باشید و کسب درآمد کنید؟
هدف گذاری، عاملی می‌شود تا شما با برنامه ریزی، پیش بروید؛ البته در هدف گذاری خود باید واقع بین باشید و هدفتان نیز قابل دست یابی باشد.
تهیه فهرست کارها
  فهرستی از کارهایی که برای رسیدن به هدف اصلی خود باید انجام دهید، تهیه کنید؛ در این میان، فعالیت‌های مهم‌تر را در بالا و فعالیت‌های کم اهمیت‌تر را در پایین فهرست مورد نظر قرار دهید. همچنین هر یک از برنامه‌های درسی خود را به اجزای کوچکتر تقسیم کنید؛ برای مثال، اگر لازم است که مقاله‌ای بنویسید، در فهرست کارهای خود، انتخاب موضوع مقاله، تعیین سر فصل‌ها و … را بگنجانید و بعد از انجام هر کار، روی آن خط بکشید. انجام این کار، شما را به اجرای دقیق فهرست فعالیت‌های خود ترغیب می‌کند؛ چون شاهد انجام کارها و کوچکتر شدن فهرست فعالیت‌های باقی مانده هستید.
واقع بین باشید
بسیاری از دانشجویان برنامه‌ریزی می‌کنند، اما چون برنامه‌شان واقع بینانه و عملی نیست، به آن پایبند نمی‌مانند؛ برای مثال، هنگام برنامه ریزی به سختی یا آسانی درس‌هایی که می‌خواهید مطالعه کنید، توجه داشته باشید. همچنین هنگام تعیین ساعات مطالعاتی، وقفه‌های درسی، از قبیل زمان‌های خواب، خوراک، نظافت و … را در نظر بگیرید و برنامه‌تان را ایده آلی نبندید. همین طور در این برنامه، به درس‌هایی که علاقه ندارید یا در آنها ضعف دارید، بیشتر بها بدهید و در زمان‌هایی که سرحال هستید، برای این دسته از درس‌ها وقت بگذارید.
 
کارهای غیر ضرور را حذف کنید
تا حد امکان کارهای غیر ضرور را حذف کنید تا بتوانید روی مطالعه و انجام فعالیت‌های دانشگاهی تمرکز بیشتری داشته باشید. این مساله، بویژه برای دانشجویانی که در خوابگاه هستند، اهمیت بیشتری دارد؛ چون دوستان و هم اتاقی‌ها برای تفریح و سرگرمی پیشنهادهای مختلفی می‌دهند؛ پیشنهادهایی که گاه با برنامه‌ریزی شما همخوانی ندارد و اگر شما جرات «نه» گفتن نداشته باشید، به هیچ وجه نمی‌توانید به برنامه خود متعهد باشید.
بعضی از دانشجویان، نگران برخوردها، واکنش‌ها و احساسات دوستان یا هم اتاقی‌های خود هستند و به همین دلیل به آنها «نه» نمی‌گویند؛ اما باید دانست که پایبندی به برنامه و خودداری از تفریح و سرگرمی‌های بی‌موقع، باعث می‌شود که شما دوستان حقیقی خود را بشناسید؛ افرادی که در طی تحصیل می‌توانند یاور شما باشند، و البته شما نیز در یک زندگی منطقی و مطابق با اصول، که همه چیز در آن پیش بینی شده است، یاور آنها خواهید بود، و بدین صورت، شادی، آرامش و موفقیت از آن هر دو طرف خواهد بود.
طفره نروید
زمانی که برنامه‌ای قرار است، شروع شود، بخصوص اگر برنامۀ درسی باشد، فرد دایم به خود می‌گوید: «از فردا شروع می‌کنم» و دوباره فردا هم همین عبارت را تکرار می‌کند و بهانه‌هایی مثل خستگی، بیماری، بی‌حوصلگی و …. برای مطالعه نکردن می­آورد.
توجه داشته باشید که اگر امروز کاری را به فردا موکول کردید، فردا هم سخت‌تر از روز قبل، می‌توانید کار را شروع کنید؛ زیرا اصل و ماهیت طفره رفتن، در مفهوم تقویت منفی نهفته است؛ یعنی انسان دوست دارد هر آن چه را که باعث رهایی او از درد، رنج و احساس بد می‌شود، تکرار کند، و هر آن چه ما را از ناراحتی و درد برهاند، یک تقویت کنندۀ منفی است. حال وقتی که فردی از درس خواندن لذت نمی‌برد، به دنبال انجام فعالیت دیگری است تا از سختی درس خواندن فرار کند؛ بنابراین، هر روز که فرد کوتاهی کند، روز بعد، شروع درس خواندن، سخت‌تر می­شود و در نهایت پیشرفت تحصیلی او را مختل می‌کند و حتی امکان دارد که موجب اخراج فرد از دانشگاه گردد.  
از سوی دیگر اهمال کاری یا طفره رفتن، معمولاً به احساس گناه، بی‌کفایتی، افسردگی و شک نسبت به خود منجر می‌شود؛ پس مراقب باشید که از درس خواندن طفره نروید.
از فرصت‌های کوتاه بخوبی بهره ببرید
برای مطالعه کردن، منتظر یک روز آزاد یا حتی چند ساعت وقت آزاد نمانید و از زمان‌های کوتاه نیز بخوبی بهره ببرید؛ مثلاً اگر یک ربع ساعت وقت دارید، از همین یک ربع هم استفاده کنید و چند صفحه بخوانید. این قدم‌های کوچک، ولی مؤثر، باعث می‌شود که احساس خوبی از خود داشته باشید و کار بعدی را کمی راحت­تر شروع کنید و در نهایت، از زیر مطالعه شانه خالی نکنید.

باور کنید که بخش اعظمی از مطالعۀ شما می‌تواند در همین فرصت‌های کوتاه، اما مفید، انجام بگیرد.  

 

منبع:هفته نامه پیک سنجش

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.